Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze socjalistycznym, niepodległościowym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), odrodzona w Polsce 15 listopada 1987. Po 1989 r. kilkakrotnie miała własną niewielką reprezentację w parlamencie, obecnie jednak cieszy się nikłym poparciem społecznym. Kontynuuje tradycje Polskiej Partii Socjalistycznej istniejącej od 1892.

Program polityczny

PPS reprezentuje głównie interesy ludzi pracy oraz broni interesów jednostek słabszych w społeczeństwie. Za najważniejsze uznaje się prawa socjalne i pracownicze, które są podstawą prawdziwej demokracji. PPS opowiada się za równoprawnością sektorów prywatnego, państwowego, spółdzielczego i komunalnego.

Historia partii

PPS odrodziła się w Polsce w dniu 15 listopada 1987 r. w Warszawie. Tego samego dnia pomimo interwencji SB w trakcie zjazdu założycielskiego doszło do ogłoszenia Deklaracji Politycznej PPS.

22 listopada 1987 r. wyłoniono władze PPS w składzie:

• Prezydium Rady Naczelnej PPS: przewodniczący – Jan Józef Lipski, wiceprzewodniczący – Władysław Kunicki-Goldfinger, wiceprzewodniczący – Józef Pinior, sekretarz – Andrzej Malanowski, pozostali członkowie – Piotr Ikonowicz, Andrzej Kowalski, Marek Nowicki.
• Centralny Komitet Wykonawczy: Czesław Borowczyk (Wrocław), Zuzanna Dąbrowska (Wrocław), Grzegorz Ilka (Warszawa), Janusz Król (Warszawa – przez niektóre źródła oskarżany o współpracę z SB), Aleksander Krystosiak (Szczecin), Agata Michałek (Kraków), Cezary Miżejewski (Kozienice), Jacek Pawłowicz (Płock), Tadeusz Rachowski (Warszawa).

W wyniku sporów wobec strategii i taktyki partii w lutym 1988 r. doszło do podziałów w wyniku których wyodrębniły się nurty: Piotra Ikonowicza pod nazwą PPS-Rewolucja Demokratyczna, Grzegorza Ilki pod nazwą TKK PPS) oraz PPS Jana Józefa Lipskiego. PPS była aktywna w walkach strajkowych w 1988 r. Działacze PPS więzieni byli m.in. za organizowanie strajku w zakładach "Dolmel" we Wrocławiu (Józef Pinior, Czesław Borowczyk). Działacze PPS aktywnie uczestniczyli w działaniach związkowych "Solidarności", demonstracjach i podziemnym ruchu wydawniczym. Ściśle współpracowano z RKS Dolnego Śląska i Międzyzakładowym Robotniczym Komitetem "Solidarności" z Warszawy.

W 1990 doszło do Kongresu Zjednoczeniowego łączącego wszystkie nurty krajowe i PPS na emigracji. Kongres ten oznaczony został jako XXV Kongres PPS (poprzedni XXIV Kongres PPS odbył się w 1937 w Radomiu. Na Kongresie, ciągłość historyczną partii potwierdziła Lidia Ciołkoszowa, ostatni żyjący członek przedwojennej Rady Naczelnej PPS (wybrana na XXIV Kongresie) i przewodnicząca RN PPS na emigracji. Przewodniczącym RN PPS na Kongresie wybrano Jana Józefa Lipskiego. Po jego śmierci we wrześniu 1991 r. przewodnictwo Rady Naczelnej objął Stanisław Wąsik z Londynu.

W wyborach parlamentarnych w Polsce w 1991 r. PPS uczestniczyła na listach Solidarności Pracy i Ruchu Demokratyczno-Społecznego. Nie uzyskano jednak żadnych mandatów.

W listopadzie 1992 r. na XXVI Kongresie PPS socjaliści rozczarowani dotychczasowymi rządami w przyjętej uchwale "Lewica pracownicza" zdystansowali się od podziałów historycznych poszukując wsparcia w działaniach na rzecz pracowników. Spowodowało to nawiązanie współpracy z SdRP oraz innymi ugrupowaniami wywodzącymi się z PRL-owskiej PZPR. Przewodniczącym RN PPS wybrano Piotra Ikonowicza. W wyniku decyzji II tury XXVI Kongresu PPS (lipiec 1993 r.) PPS weszła w skład koalicji pn. SLD. Spododowało to ostre podziały w PPS (m.in. ostry protest i rezygnację złożyła honorowa przewodnicząca PPS Lidia Ciołkoszowa).

W wyniku wyborów parlamentarnych w 1993 r. PPS z list SLD wprowadziła do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej trzech posłów: Piotra Ikonowicza, Andrzeja Lipskiego i Cezarego Miżejewskiego. Po głosowaniu niezgodnie z dyscypliną klubu SLD w 1994 r., posłowie PPS zostali usunięci z klubu i założyli Koło Parlamentarne PPS, które funkcjonowało do 1997 r. Po śmierci Andrzeja Lipskiego w lipcu 1996 r. do koła przystąpiła Maria Walczyńska-Rechmal – posłanka SLD. Koło PPS w Sejmie II kadencji inicjowało ustawy o ochronie lokatorów, wygaśnięciu roszczeń reprywatyzacyjnych, przeciwdziałaniu bezrobociu. Inicjowano działania w sprawie polityki regionalnej. W wyborach prezydenckich w Polsce w 1995 r. PPS poparła Tadeusza Zielińskiego, zaś w II turze Aleksandra Kwaśniewskiego.

W wyborach w 1997 r. do Sejmu z list SLD mandaty poselskie otrzymali: Piotr Ikonowicz, Bogdan Lewandowski i Jacek Kasprzyk. W Senacie znaleźli się ponadto Jerzy Kopaczewski, Jerzy Cieślak oraz Jerzy Kuczyński. Parlamentarzyści ci utworzyli w ramach SLD – Zespół Parlamentarny Polskich Socjalistów. W 1999 r. po przekształceniu się SLD w jednolitą partię, Rada Naczelna PPS nakazała posłom PPS utworzenie samodzielnego koła poselskiego. Decyzję tę wykonał Piotr Ikonowicz. Utworzył on wraz innymi posłami, którzy nie weszli do SLD Kazimierzem Milnerem i Lechem Szymańczykiem z Ruchu Ludzi Pracy wspólne Koło Parlamentarne PPS – Ruch Ludzi Pracy. Koło to rozpadło się przed wyborami w 2001 r.

W wyborach prezydenckich w 2000 i parlamentarnych w 2001 PPS startowała samodzielnie, zyskując jedynie marginalne poparcie; lista PPS uzyskała 13.459 głosów (0,10%) w 16 okręgach wyborczych. W efekcie wskutek wewnętrznych sporów po przegranej, z członkostwa w PPS zrezygnował jej dotychczasowy lider Piotr Ikonowicz. Utworzył on później ze swoimi zwolennikami w kwietniu 2003 r. nową partię – Nowa Lewica.

Od listopada 2001 do maja 2003 r. przewodniczącym PPS był Zbigniew Puchajda. W czerwcu 2003 na Kongresie PPS przewodniczącym Rady Naczelnej PPS wybrany został Andrzej Ziemski. W lipcu 2005 przewodniczącym prezydium Rady Naczelnej wybrano Mariana Petersa. Następnie PPS kierowali Zdzisław Szmagalski oraz Krystyna Cała, zaś od 2006 r. Bogusław Gorski.

W grudniu 2004 PPS podpisała deklarację programową Unii Lewicy, jednak nie weszła w skład utworzonej później partii o tej nazwie. 24 lipca 2005 podpisała porozumienie wyborcze z partiami lewicy pozaparlamentarnej: Antyklerykalną Partią Postępu RACJA, Komunistyczną Partią Polski, Polską Partią Ekologiczną - Zielonych i Polską Partią Pracy.

W wyborach parlamentarnych w 2005 wystartowała w ramach komitetu wyborczego Polskiej Partii Pracy (wspólnie z Antyklerykalną Partią Postępu RACJA, Polską Partią Ekologiczną - Zielonych i Komunistyczną Partią Polski). Komitet zdobył 91 266 głosów (0,77% poparcia w skali kraju). Natomiast reprezentanci PPS na listach PPP uzyskali 5 234 głosów co dało 0,04% poparcia w skali kraju. W wyborach prezydenckich w 2005 PPS udzieliła poparcia kandydatowi PPP Danielowi Podrzyckiemu (który nie wziął udziału w wyborach z powodu śmierci w wypadku samochodowym). W wyborach samorządowych w 2006 PPS nie zawarła koalicji na szczeblu krajowym, rejestrując własny komitet w PKW; jednocześnie instancje terenowe zostały upoważnione do koalicji lokalnych.

W wyborach parlamentarnych w 2007 PPS startowała głównie z list PPP, która uzyskała 160 476 głosów (0,99%).

Władze partii [edytuj]

• Przewodniczący Rady Naczelnej: Bogusław Gorski
• Wiceprzewodniczący Rady Naczelnej: Antoni Libera, Łukasz Szymański
• Sekretarz Rady Naczelnej: Wanda Gontarz

• Przewodniczący Centralnego Komitetu Wykonawczego: Jerzy Stefański
• Przewodniczący Centralnej Komisji Rewizyjnej: Małgorzata Białek
• Przewodniczący Sądu Partyjnego: Włodzimierz Lewicki

Organizacja młodzieżowa

W strukturach partii działała Organizacja Młodzieżowa Polskiej Partii Socjalistycznej (OM PPS). Została ona zawieszona, a następnie zlikwidowana na początku XXI w. Organizacja działała na zewnątrz partii jako grupa nieformalna o nazwie "Młodzi Socjaliści".

Znani działacze PPS po 1987

• Czesław Borowczyk
• Krystyna Cała
• Lidia Ciołkoszowa
• Marek Garztecki
• Piotr Ikonowicz
• Grzegorz Ilka
• Jacek Kasprzyk
• Jerzy Kopaczewski
• Andrzej Kowalski
• Bogdan Lewandowski
• Andrzej Lipski
• Jan Józef Lipski
• Andrzej Malanowski
• Cezary Miżejewski
• Czesław Kulesza
• Jan Mulak
• Jacek Pawłowicz
• Józef Pinior
• Jerzy Panek
• Tomasz Truskawa
• Stanisław Wąsik