Polska Partia Robotnicza, PPR – partia polityczna, utworzona 5 stycznia 1942 r. w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej poprzez połączenie kilku konspiracyjnych grup komunistycznych.

Projekt powstania tej partii powstał w kierownictwie ZSRR, prawdopodobnie jako plan polityczny Stalina wobec powojennej Polski. Antykomunistyczni historycy twierdzą, że szkoleniem aktywistów PPR zajmowało się NKWD i wszyscy byli jej agentami.

PPR, która powstała podczas wojny, po ataku Niemiec na ZSRR, swój bardzo ogólnikowy początkowo program oparła na wyzwoleniu Polski spod okupacji niemieckiej, odbudowie kraju, reformie rolnej oraz na sojuszu z ZSRR. Początkowo liczyła kilka tysięcy członków, latem 1944 r. – ok. 20 tys., w rok później 300 tys.

Początkowo działacze PPR mieli znaczne trudności w utworzeniu struktur organizacyjnych i zbrojnych. Spotykali się z nieufnością, a czasem wręcz wrogością całego spektrum niepodległościowych i zbrojnych organizacji podziemnych. Z czasem udało się utworzyć konspiracyjną sieć 6 obwodów i 18 okręgów na terenie GG i części ziem włączonych do Rzeszy. Trzon partii stanowili starzy członkowie KPP ze sporym udziałem radykalnych socjalistów z przedwojennej PPS i radykalnych ludowców z "Wici" jednak zasadniczą większość członków stanowili ludzie którzy wstąpili do partii i rozpoczęli działalność polityczną w okresie okupacji hitlerowskiej.

Jednym z głównych celów PPR była próba wywołania ogólnonarodowego powstania, które pozwoliłoby związać część sił niemieckich na ziemiach polskich i przerwać linie zaopatrzeniowe na wschód. W związku z niepowodzeniem tego planu zajmowali się między innymi rozbudową swoich oddziałów zbrojnych oraz działaniami propagandowymi, fałszywie utrzymując, iż GL (a później AL) jest jedyną zakonspirowaną siłą zbrojną aktywnie walczącą z niemieckim okupantem. Zdobywanie pieniędzy na działalność wobec braku finansowania zagranicznego (żadnych pieniędzy partia nie otrzymywała) odbywało się poprzez ekspriopriacje - zbrojne napady na sklepy, urzędy niemieckie oraz rozprowadzanie obligacji Daru Narodowego. W łonie samej PPR trwały w 1942 roku walki o władzę. Jesienią 1942 doszło do serii zabójstw działaczy PPR. Po zabójstwie Marcelego Nowotki przeprowadzono wewnętrzne śledztwo (komisja Duracza). Wiele poszlak wskazywało na Bolesława Mołojca, który po śmierci Nowotki samowolnie przejął władzę i sprawował ją w sposób "stalinowski" w związku z czym wszedł w konflikt z Fornalską, Finderem, Jóźwiakiem i Gomułką. Mieczysław Hejman i Jan Krasicki 31 grudnia 1942 roku wykonali wyrok na Mołojcu. W środowiskach PPR rozpuszczono wieść, że Mołojec zaginął, a Moskwę zawiadomiono 9 stycznia 1943 roku.

W listopadzie 1943 roku na czele PPR stanął Władysław Gomułka. Program szczegółowy przedstawiono w XI 1943 r. w broszurze autorstwa Gomułki pt. "O co walczymy". Zapowiedziano w nim: sojusz z ZSRR, granicę zachodnią Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej, zaś wschodnią na Bugu, reformę rolną i nacjonalizację wielkiego przemysłu, banków i transportu, likwidację bezrobocia i wprowadzenie pełnego zatrudnienia, wprowadzenie bezpłatnego kształcenia oraz wprowadzenie do gospodarki elementów planowania i uprzemysłowienie kraju, utworzenie Milicji Obywatelskiej. Zapowiedziano utworzenie w kraju Rządu Tymczasowego po wyzwoleniu spod okupacji hitlerowskiej.

PPR była głównym inicjatorem utworzenia Krajowej Rady Narodowej. Zbrojnym ramieniem partii była Gwardia Ludowa (od 1944 jako Armia Ludowa). Organami prasowymi były m.in "Trybuna Wolności" i "Trybuna Chłopska". W styczniu 1943 roku utworzono organizację młodzieżową Związek Walki Młodych. W V 1944 roku zwierzchnictwo KRN uznała Armia Polska w ZSRR i ZPP. Latem 1944 zawarto porozumienia o współpracy z Korpusem Bezpieczeństwa i Polską Armią Ludową oraz Robotniczą Partią Polskich Socjalistów, nawiązano kontakty z tzw. grupą Zrywu (rozłamową frakcją Stronnictwa Pracy), niektórymi organizacjami SL i BCH.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski, PPR rozpoczęła tworzenie administracji państwowej (zob. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego). Poparcie ZSRR utrudniło pracę opozycji, zwalczano żołnierzy podziemia za pomocą Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego oraz NKWD. PPR stała się partią masową i partią rządzącą.

Po zapewnieniu sobie pełni władzy (lata 1947-1948) rozpoczęła przemiany na wzór sowiecki. Latem 1948 w związku ze sprawą tzw. odchylenia prawicowo-nacjonalistycznego niepodzielną władzę w partii przejęło jednoznacznie stalinowskie skrzydło z B. Bierutem na czele, składające się głównie z komunistów którzy wojnę spędzili w ZSRR. W grudniu 1948 doszło do połączenia liczącej już milion osób PPR ze skupiającą przeszło 500 tysięcy członków PPS w Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą.

Głównymi działaczami PPR byli: Marceli Nowotko, Bolesław Mołojec, Paweł Finder, Bolesław Bierut, Władysław Gomułka.

I Sekretarze PPR:

• I-XI 1942 Marceli Nowotko
• XII 1942 Bolesław Mołojec
• I -XI -1943 Paweł Finder
• XI 1943-1948 Władysław Gomułka
• 1948 Bolesław Bierut

Jeśli chcesz napisać komentarz - przepisz poniższy kod i zatwierdź!

Czytelnicy zostawili 3 komentarzy(e).

Wydawca portalu Panstwo.info nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zamieszczanych przez użytkowników.

 Gość,

poważny błąd przez który nie pomoże mi ta praca...brak bibliografii!!

 Umieszczony 01-06-2010 23:29:12

 Gość,

Dobrze byłoby umieścić wzmiankę o wsypie Komendanta AK "Grota" Roweckiego dokonanego z donosu PPR.

 Umieszczony 19-08-2009 22:57:02

 Gość,

Dobrze przygotowany tekst, duzo mi pomogl:) mysle ze dostane 5

 Umieszczony 07-04-2009 16:20:15